Kindren aan het nie-jaor winnen en snoepgoed verzamelen in een speciale zakdoek. (Foto: Stedelijke Musea Zutphen)
Kindren aan het nie-jaor winnen en snoepgoed verzamelen in een speciale zakdoek. (Foto: Stedelijke Musea Zutphen) (Foto: Stedelijke Musea Zutphen)
Historisch Zutphen

Eindejaarsgebruiken

  Historie

Onze verre voorouders vierden als de dagen weer begonnen te lengen het joelfeest ook wel het feest van de dertien nachten genoemd. Nu viert de Christenheid omstreeks die datum kerstfeest, het gedenken van de geboorte van Jezus in een stal in Bethlehem.

Door A.C.H. ter Hoek


Als u tussen de eerste Adventszondag ( 2 dec.) en Drie Koningen (6 jan.) 's avonds door de Achterhoek en Twente rijdt hoort u op veel plaatsen het geluid van de midwinterhoorn. Wie momenteel ziet en hoort hoeveel er weer op de midwinterhoorn wordt geblazen kan zich nauwelijks voorstellen dat het gebruik begin jaren vijftig van de vorige eeuw bijna helemaal uitgestorven was.

Veel mensen bakten zelf wat op hoogtijdagen. Een rijmpje vertelt ons dat dit niet voor iedereen weggelegd was. "Kasmis bakt alle man, Poasen wie kan en Pinksteren wie nog mèl hef."

De Eerste Kerstdag ging men naar de kerk en bleven de kinderen binnen, de Tweede Kerstdag was het feest van St. Stephanus, in deze streek ook wel Sunder Steffen genoemd. Eeuwenlang vermaakten de boerenzoons zich op die dag met paardrijden. Zogenaamd omdat die anders te lang op stal stonden. Maar in werkelijkheid werd het een tocht naar herbergen waar het een gezellige boel was en naar boerderijen waarvan men wist dat er meisjes waren. Op die plaatsen werd gestopt en afgestapt. De thuisreis werd in veel gevallen niet alleen en vaak via een omweg gemaakt en in enkele gevallen kwam het goed uit dat het paard de weg naar huis wist.

Met oudjaar werden boven het vuur de "knieperkes" gebakken. Soms hebben die oude ijzers aan de binnenkant mooie afbeeldingen. Met oude jaar werden ze onopgerold gepresenteerd omdat het aflopende jaar geen geheimen meer had. Met Nieuwjaar waren ze opgerold want het jaar wat net begonnen was verborg nog alle geheimen in zich.
Naast de oudejaarsavondkerkdienst die druk bezocht werd, werd in sommige gezinnen om even voor twaalf uit de bijbel psalm 90 gelezen, "Heer Gij zijt ons een toevlucht geweest van geslacht tot geslacht". Ook het schieten om middernacht behoorde evenals het nieuwjaarswensen (nie-jaor winnen) tot de aloude gebruiken. De kinderen kregen dan van allerlei lekkers.

Meer berichten