Rechtbank voor de eerste uitbreiding. (Foto: Stedelijke Musea Zutphen)
Rechtbank voor de eerste uitbreiding. (Foto: Stedelijke Musea Zutphen) (Foto: Stedelijke Musea Zutphen)
Historisch Zutphen

Langs Martinetsingel (3): huis van bewaring en gerechtsgebouw

Jarenlang hebben de rechtbank en de gemeente de gebouwen aan het 's Gravenhof gedeeld. Pas als de raad in 1883 een stuk grond aan de Martinetsingel (het Slijkbolwerk) aan het Rijk afstaat, komt daaraan een eind. In ruil doet het Rijk afstand van alle rechten die het heeft of denkt te hebben op de gebruikte panden.

In de krant van oktober 1889 staat een verslag van de bouw van het gererechtsgebouw. Op 1 augustus 1887 is met de werkzaamheden begonnen en voor november was de fundering klaar. Tijdens de winter werd de Gilhuizersteen op het werk gehakt en werd alles in gereedheid gebracht om in april 1888 met de opbouw te kunnen beginnen. Voor de volgende winter was alles glas- en waterdicht en onlangs kon de bouw afgerond worden. Het ontwerp is van Ir. W.C. Metzelaar. Beide panden werden gebouwd door de aannemer Geurden uit Apeldoorn. De bouwkosten bedroegen Fl. 89.885. De totale kosten met de inrichting meegerekend ruim een ton. In het gerechtsgebouw is een centrale stoomverwarming aangebracht onder lage druk. Daarvoor werden twee stoomketels, eigenlijk vulkachels, geplaatst. In de zalen, kamers en gangen werden om de warmte uitstralende elementen heen isoleerkasten aangebracht, zodat men naar keuze wel of niet de ruimte kan verwarmen.
Het gebouw omvat een souterrain en een hoofdverdieping. In de eerste zijn de archieven, de woning van de conciërge en de verwarmingsketels ondergebracht.
Wanneer men via de hardstenen hoofdtrap de hoofdverdieping betreedt, komt men in een fraai enigszins imposante hal. Daar is ook de deur naar de grote raadzaal die het middelpunt is en die omringd wordt door gangen en dienstvertrekken.


Achter het gerechtsgebouw licht op 10 meter afstand het Huis van Bewaring waarvan het gevangenisdeel omgeven wordt door een muur. Aan de voorkant ligt het kantoor van de cipier en zijn woning. Het bevat een stal, cellen en vier gemeenschappelijke ruimtes. Het geheel wordt door een warmwaterinrichting verwarmd. Door ruimtegebrek is er later een verdieping op gezet. Bij de laatste verbouwing is het Huis van Bewaring afgebroken. Daar is een kantoorvleugel gekomen.

A.C.H. ter Hoek

Meer berichten