Logo zutphensekoerier.nl


Laatste tonnenwagens bij de Gemeentereiniging. (Foto: Collectie Zutphense Musea)
Laatste tonnenwagens bij de Gemeentereiniging. (Foto: Collectie Zutphense Musea) (Foto: Collectie Zutphense Musea)
Historisch Zutphen

Privaattonnen in Zutphen (2)

In 1900 wordt de stad voor wat betreft de afhandeling van de tonnen in vier wijken verdeeld. Acht arbeiders en vier voerlieden zijn dagelijks bezig met het verwisselen van de tonnen.

In het totaal zijn er dan al zo'n 2821 tonnen in de stad in gebruik.

Geprobeerd wordt het wisselen in de morgenuren te doen. In 1905 moeten zo'n zevenhonderd tonnen dagelijks verwisseld worden. Dat is teveel voor de beschikbare tijd. De raad besluit dat er nieuwe ijzeren tonnen, een speciale wagen voor het vervoer en extra mensen in dienst genomen kunnen worden. In dat jaar wordt voor het schoonmaken het carbolzuur vervangen door creoline.
Tot 1906 is het gebruikelijk dat het wel of niet gebruik maken van de tonnenservice mondeling wordt geregeld. Om een beter overzicht te krijgen moet dat van nu af aan schriftelijk gebeuren.

De directeur van gemeentewerken zelf ontwerpt in dat jaar een nieuwe sluiting voor de tonnen. De nieuwe tonnenwagen kan in twee lagen er 42 laden. Er zijn er dan 3145 in gebruik. Dat aantal loopt nog op tot 3302 maar dan begint het langzaam maar zeker af te nemen door de opkomst van water closets.

In het algemeen wordt de ton maar één keer per week gewisseld alleen bij gezinnen van meer dan zes personen gebeurt dat tweemaal. Daar wordt streng de hand aan gehouden, om te voorkomen dat de tonnen vooral op bovenhuizen ook gebruikt worden voor afvalwater en huisvuil. Zoals gezegd lopen de aantallen maar zeer langzaam terug 1935 nog 2137 en in 1940 1728 tonnen. Om een verder daling te stimuleren besluit de gemeenteraad in 1949 een bedrag van 150 gulden beschikbaar te stellen als bijdrage in de aanlegkosten van een water closet. Want in dat jaar zijn er nog 1620 stuks over. Deze actie loopt goed. Er moet zelfs een extra krediet voor komen.

Toch blijken er in 1955 nog zo'n vierhonderd tonnen aanwezig te zijn waarvan 225 in krotten. Bovendien zijn er nog een zestigtal die om technische redenen niet opgeruimd kunnen worden. Om de laatste 119 kwijt te raken wordt het subsidiebedrag verhoogd naar minimaal 250 gulden en maximaal 650 gulden.
Ondanks alle inspanningen duurt het nog tot eind jaren zestig vorige eeuw voordat de ton in Zutphen definitief historie is. Zo nu en dan kom je er nog wel eens één tegen als bloembak.

A.C.H. ter Hoek

Reageer als eerste
Meer berichten